Տիեզերական ճառագայթման բնական միջավայրը կարելի է բաժանել 2 դասակարգերի. մասնիկներ՝ գերված մոլորակային մագնետոսֆերաների կողմից ճառագայթային գոտիների մեջ և  արտամոլորակային մասնիկների պոպուլյացիաներ, որոնք ներառում են էլեկտրոններ, պրոտոններ, և պարբերական աղյուսակի բոլոր տարրերի ծանր իոնները: Արտամոլորակային բաղադրիչը կազմվածէ գալակտիկական տիեզերական ճառագայթների մասնիկներից և արևային էներգետիկ մասնիկներից՝ կապված արևային բռնկումների և պսակի զանգվածների ժայթքումների հետ: Դրանցազդեցությունը տեխնոլոգիաների և կենդանի էակների վրա կքննարկվի այս հոդվածում: Ընդգծվել են բոլորին հասանելի  համակարգչային մոդելները և նեյտրոնային մոնիտորների դերըարտամոլորակային ճառագայթման վերահսկողության և կանխագուշակման մեջ:

• Տեխնոլոգիական ազդեցությունը
• Կենսաբանական ազդեցությունը
• Մասնիկների հոսքերի մոդելավորումը, մոնիտորինգը և կանխագուշակումը Երկրի մթնոլորտի մեջ

Տեխնոլոգիական ազդեցությունը

Գոյություն ունեն էներգետիկ մասնիկների կողմից տիեզերանավերի սարքավորումներին և նույնիսկ օդանավերին հասցվող անմիջական վնասների տարբեր տեսակներ:

• Էներգետիկ մասնիկը կարող է իոնացնել ատոմները և տեղաշարժել իր բյուրեղային վանդակի մեջ: Օրինակ, արևային պանելը տիեզերանավի վրա, որը Երկրի մթնոլորտին ստիպում է կորցնել իր  հատկությունները էներգետիկ մասնիկների կողմից հասցված տեղաշարժման վնասների կումուլյատիվ էֆֆեկտների պատճառով: Մեծ  էներգիայով արևային էներգետիկ մասնիկը նույնիսկ կարող է մի քանի օրերի ընթացքում պատճառել նույն դեգրադացիան, ինչ կհասցներ ողջ տարվա գործունեության ընթացքում միայն գալակտիկական տիեզերական ճառագայթների ազդեցությունը: Իոնացումը հաճախ այն հիմնական մեխանիզմն է, որը տիեզերանավի էլեկտրոնիկայի աշխատանքը փչացնում է: Տեֆլոնի մեխանիկական և էլեկտրական հատկանիշները ևս կարող են փոխվել, երբ նյութը բարձր աստիճանի ճառագայթում է ստանում, ինչպես նաև ներկը ջերմային վերահսկողության համար: Այս ամենը կարճացնում  է սարքավորման կենսագործունեությունը:
• Եզակի դեպքերի էֆֆեկտների (ԵԴԷ) մեջ վնասն առաջանում է առանձին  իոնացնող մասնիկից, որը հատում է միկրոէլեկտրոնային սարքը: Հարվածող էներգետիկ մասնիկի միջոցով էլեկտրոն-անցքային զույգերի ստեղծումը կարող է խզել էլեկտրական շղթայի նորմալ անդրադարձը: Եզակի դեպքերի խափանումները (ԵԴԽ) առաջանում են մասնավորապես սկզբնական տիեզերական ճառագայթների ծանր իոնների կամ երկրորդականների միջոցով՝ ծնված մթնոլորտում սկզբնական բարձր էներգիայի պրոտոնի միջոցով: Դրանք կարող են տիեզերանավերի համակարգիչներին տալ սխալ հրամաններ, մինչդեռ ֆիքսատորները էլեկտրոնային սարքերի սխալ վիճակներ են, որտեղ դրանք այլևս չեն արձագանքում մտնող ազդանշաններին: ԵԴԷ-ի վատագույն դեպքեր են այրումները, ինչը նշանակում է անփոփոխ և շղթայական վնաս պարազիտային հոսանքի հոսքի միջոցով: Աճող խոցելիությունը պայմանավորված է տեխնոլոգիաների մինիատյուրիզացմամբ, որտեղ միանգամյա լիցքավորումները կարող են բավարար էներգիա փոխանցել ԵԴԷ-ի համար:
• Էներգետիկ էլեկտրոնները նաև տարբեր տեսակի վնասներ են առաջացնում , երբ մուտք են գործում տիեզերանավ և փոխանցում են իրենց էներգիան և էլեկտրական լիցքավորումը: Որոշակի կետում սա կարող է առաջացնել լիցքաթափում, որը  կխանգարի գործիքների և դետեկտորների աշխատանքին,  խոչընդոտում է սարքավորումների ցուցումներ գրանցելուն, հասցնում է նյութերի էրոզիային:  Ներխուժման խորությունը և խնդրի առաջացման գոտին կախված են մասնիկի էներգիայից:

Նման դեպքերի քանակի նվազեցումը կախված է նյութերի և սարքավորումների կառուցվածքից, որը պետք է կայուն դարձվի տարբեր տեսակների մասնիկների վնասների դեմ: Այն աստիճանը, որին պետք է հասնել սրա մեջ կախված է մասնիկի ինտենսիվության երկարաժամկետ զարգացումից և արևային բռնկման դեպքերի քանակից. արևային շրջափուլից, որի ճիշտ կանխագուշակումը, հնարավորության դեպքում, կարող է օգնել սահմանելու հատուկ արբանյակների պահանջները:

Սակայն քանի որ տիեզերական եղանակը և հատկապես մասնիկների հոսքերը տարբեր են, կան ժամանակահատվածներ, երբ խորհուրդ է տրվում կամ պետք է դադարեցվի. օրինակ, տիեզերանավերի թռիչքը կամ դրանց գործարկումը ուժեղ էներգետիկ մասնիկի դեպքերի ժամանակ, հատկապես, երբ դրանք աշխատում են բևեռային գոտիների ուղեծրերի մեջ:

Օդանավերի աշխատանքը բևեռային չվերթների ժամանակ ևս ենթակա է էներգետիկ մասնիկների և դրանց կողմից Երկրի մթնոլորտի մեջ ստեղծվող  երկրորդական մասնիկների ազդեցությանը,  քանի որ այս մասնիկները փոխում են մթնոլորտի վիճակը, հատկապես բևեռային մթնոլորտը, որն ավելի քիչ է պաշտպանված Երկրի մագնիսական դաշտի կողմից: Համեմատաբար ցածր էներգիայի բազմաթիվ պրոտոնները, որոնք կարող են ներթափանցել 50-70կմ բարձունքների միջով, իոնացնում են բևեռային իոնոսֆերան: Արևային էներգետիկ մասնիկների այս էֆֆեկտը կոչվում է բևեռային գլխարկի կլանում (ԲԳԿ), քանի որ բարձր իոնացումը առաջացնում է էլեկտրոմագնիսական ալիքների բարձր կլանում ցածր հաճախականություններում, ինչպես օրինակ նրանք, որոնք կիրառվում են օդանավերի հետ հաղորդակցվելու համար: Քաղաքացիական օդանավերը ուղղությունը շեղել են դեպի ավելի ցածր բարձրություններ անցյալում խոշոր արևային էներգետիկ մասնիկների դեպքերի ժամանակ (օրինակ 2005թ-ի հունվարը)՝ դրանց ղեկավարման կայանների հետ հաղորդակցման հնարավորության  վերականգնման համար:

Երկրի մագնետոսֆերան ոչ միշտ է պաշտպանիչ դեր կատարում, այն կարող է նաև վտանգ հանդիսանալ: Արևային քամին շարունակաբար էներգիան դնում է համակարգի մեջ, որն արտանետվում է պայթյունային դեպքերի ժամանակ, որոնք կոչվում են մագնետոսֆերային ենթափոթորիկներ: Մեծ էներգիայի էլեկտրոնների հոսքերը, որոնք առաջանում են այս դեպքերի ժամանակ մագնետոսֆերայի մեջ, ստեղծում են լիցքերի կուտակում հաղորդակցային տիեզերանավերի վրա: Այս դեպքերը տեղի են ունենում արևի հանդարտության պայմաններում, երբ արևային քամու արագ հոսքը պսակի անցքերից հատկապես արդյունավետ է Երկրի մագնետոսֆերա էներգիա փոխանցելու համար:

Ազդեցություն 

Բիոլոգիական ազդեցությունը

Էներգետիկ մասնիկները հնարավոր վտանգ են առողջության համար, քանի որ դրանք կարող են վնասել բջիջները. երբ էներգետիկ մասնիկը հարվածում է բջիջին, այն փոխանցում  է  էներգիայի մի մասը՝  բջիջը կազմող մոլեկուլների էլեկտրոնների հետ  փոխազդեցության միջոցով: Այս փոխազդեցության հետևանքը կախված է էներգետիկ մասնիկի տեսակից և էներգիայից (պրոտոն, իոն, էլեկտրոն, նեյտրոն): Մոլեկուլներին հասցված ցանկացած վնաս, հատկապես ԴՆԹ-ին, կարող է բջիջի ապագայի համար լուրջ հետևանքներր ունենալ, դրա կիսվելու հնարավորության և կազմի պահպանման վրա: Բջիջի սխալ գործունեությունն իր հերթին կարող է ազդել այն օրգանի հյուսվածքի վրա, որի մասն է կազմում:

Տիեզերական ճառագայթումը այսպիսով կենդանի էակների համար երկու տեսակի վտանգ է ստեղծում.

• Բարձր ճառագայթման մակարդակը անմիջական վտանգ է առողջության կամ նույնիսկ կյանքի համար: Սա վտանգ է մարդկանց համար տիեզերական թռիչքների ժամանակ՝ Երկրի մագնետոսֆերայից դուրս: Արևային էներգետիկ մասնիկների դեպքերը հետևաբար  լուրջ վտանգ են համարվում Լուսին կամ Մարս թռիչքների ժամանակ: 1972թ-ի օգոստոսի 4-ի տեղի ունեցավ մեծ արևային դեպք Ապոլլոյի Լուսին թռիչքի ժամանակ: Դա մահացու հետևանքներ կունենար, եթե թռիչքն այդ պահին ընթացքի մեջ լիներ: Հետևաբար, տիեզերագնացների ապահովությունը հետագա տիեզերական թռիչքների համար կարևոր խնդիր է:
• Ճառագայթման ցածր չափաբաժինները չեն կարող ունենալ անմիջապես նկատելի հետևանքներ, այլ դանդաղ ազդեցության վտանգ կհանդիսանան: Տիեզերական առաքելությունների անձնակազմերը և նույնիսկ ավիացիոն անձնակազմը, որը  հաճախակի է թռչում բարձր ճառագայթման ենթակա շրջաններով, ինչպես օրինակ բարձրադիր (բևեռային) գոտիները նույն վտանգին են ենթակա: